Карл Попер. Парадокс талерантнасці.

Парадокс талерантнасці.

У 1945 годзе Карл Попер апублікаваў кнігу «Адкрытае грамадства і яго ворагі», у якой сфармуляваў ідэю парадоксу талерантнасці. У найболей агульным выглядзе яна заключаецца ў наступным: адкрытае грамадства павінна пакідаць за сабой права быць нецярпімым да нецярпімых ідэй, інакш яно рызыкуе страціць уласную талерантнасць — сваю адкрытасць, калі будзе захоплена нецярпімымі ідэямі.

Як піша Попер: «Неабмежаваная талерантнасць непазбежна вядзе да знікнення талерантнасці. Калі мы будзем праяўляць неабмежаваную талерантнасць нават да тых, хто нецярпімы, калі не будзем гатовы абараняць талерантнае грамадства ад націску нецярпімых, то талерантныя будуць знішчаны, а разам з імі - і сама талерантнасць. Пры гэтым я не маю на ўвазе, што мы заўсёды павінны забараняць выказванне нецярпімых філасофскіх поглядаў. Пакуль мы можам супрацьстаяць ім з дапамогай рацыянальнай аргументацыі і стрымліваць іх сілай грамадскай думкі, ужыванне забаронаў было б, безумоўна, вельмі неразумным. Аднак мы павінны пакідаць за сабой права пры неабходнасці падаўляць іх нават сілай, бо можа лёгка выявіцца, што яны не гатовы весці дыскусію на ўзроўні рацыянальных аргументаў, а пачынаюць з адмаўлення самой магчымасці аргументацыі, яны могуць забараняць сваім прыхільнікам слухаць рацыянальныя довады, абвяшчаючы іх падманлівымі, і вучыць адказваць на аргументы кулакамі або пісталетамі. Таму ў імя талерантнасці мы павінны адстойваць права не праяўляць талерантнасці да нецярпімых.»

Карл Попер. «Адкрытае грамадства і яго ворагі».